Cách phân biệt nám, tàn nhang và đồi mồi kèm hình ảnh chi tiết

Tàn nhang, nám da và đồi mồi đều là những rối loạn sắc tố da thường gặp, dễ khiến nhiều người nhầm lẫn vì có biểu hiện khá giống nhau trên bề mặt da. Tuy nhiên, mỗi tình trạng lại có nguyên nhân, đặc điểm và phương pháp điều trị khác nhau. Biết cách phân biệt nám, tàn nhang và đồi mồi sẽ giúp bạn lựa chọn phương pháp điều trị cũng như chăm sóc da hiệu quả hơn. Cùng RiTANA tìm hiểu ngay.

Tổng quan về tàn nhang, nám da và đồi mồi

Nám da, tàn nhang và đồi mồi đều là các rối loạn tăng sắc tố da thường gặp, xuất hiện khi melanin được sản xuất quá mức tại một số vùng da. Mặc dù đều biểu hiện bằng các đốm sậm màu trên da, nhưng các tình trạng này khác nhau về nguyên nhân, độ tuổi xuất hiện, đặc điểm tổn thương và cách điều trị.

1. Nám da là gì?

Nám da là tình trạng tăng sắc tố melanin khiến trên da xuất hiện các mảng hoặc đốm màu nâu nhạt đến nâu sẫm. Nám thường xuất hiện nhiều nhất ở má, mũi, cằm, môi trên và trán. Nám rất phổ biến và thường xảy ra ở độ tuổi từ 20 đến 40, đặc biệt, có từ 15% đến 50% phụ nữ mang thai gặp phải tình trạng này, hiếm khi xảy ra trong giai đoạn dậy thì. (1)

2. Tàn nhang là gì?

Tàn nhang là các đốm sắc tố nhỏ, màu nâu vàng hoặc nâu nhạt, kích thước thường chỉ từ một đến vài milimet. Tàn nhang thường xuất hiện từ nhỏ hoặc tuổi dậy thì và có yếu tố di truyền rõ rệt. Các đốm tàn nhang thường tập trung ở vùng da tiếp xúc ánh nắng như má, mũi, trán, lưng, tay và có thể đậm màu hơn khi tiếp xúc nhiều với tia cực tím Do đó, tàn nhang thường đậm lên vào mùa hè và nhạt đi vào mùa đông. So với nám, tàn nhang nằm nông hơn trên bề mặt da nên điều trị thường dễ hơn. (2)

3. Đồi mồi là gì?

Đồi mồi là các đốm tăng sắc tố màu nâu, nâu đen hoặc xám, thường xuất hiện ở người trung niên và người lớn tuổi do quá trình lão hóa da và tác động tích lũy của ánh nắng trong thời gian dài. Đồi mồi thường xuất hiện ở vùng da thường tiếp xúc với ánh nắng như mặt, mu bàn tay, cổ và cánh tay. So với nám và tàn nhang, đồi mồi có kích thước lớn hơn, màu sậm hơn và liên quan nhiều đến lão hóa da. (3)

Bảng phân biệt nám, tàn nhang, đồi mồi chi tiết

Những thông tin tổng hợp trong bảng sau sẽ giúp bạn dễ dàng phân biệt nám, tàn nhang và đồi mồi:

Nám, tàn nhang và đồi mồi loại nào khó điều trị nhất?

Trong ba loại đồi mồi, nám da và tàn nhang, nám được xem là tình trạng khó điều trị nhất vì sắc tố có thể nằm sâu ở lớp trung bì hoặc hỗn hợp nhiều lớp da. Ngoài ra, nám còn liên quan đến nội tiết tố, di truyền, ánh nắng, stress và lão hóa da nên rất dễ tái phát dù đã điều trị. Điều trị nám thường cần thời gian dài, phải kết hợp nhiều phương pháp như chăm sóc da, thuốc bôi, thuốc uống, laser và chống nắng nghiêm ngặt.

Trong khi đó, tàn nhang thường là các đốm sắc tố nằm nông ở lớp thượng bì nên đáp ứng khá tốt với laser, peel da hoặc sản phẩm làm sáng da. Tuy nhiên, tàn nhang vẫn có thể đậm màu trở lại nếu không chống nắng tốt.

Đồi mồi chủ yếu liên quan đến lão hóa và tích lũy ánh nắng trong thời gian dài. Các đốm đồi mồi thường đáp ứng khá tốt với laser hoặc các phương pháp điều trị sắc tố và ít tái phát tại vị trí đã điều trị, nhưng có thể xuất hiện đốm mới theo thời gian do da tiếp tục lão hóa.

Nên làm gì để ngăn chặn nám, tàn nhang, đồi mồi xuất hiện?

Để phòng ngừa nám da, tàn nhang và đồi mồi, cần kết hợp bảo vệ da khỏi ánh nắng, chăm sóc da đúng cách và duy trì lối sống lành mạnh. Dưới đây là những biện pháp quan trọng giúp hạn chế tăng sắc tố da:

• Chống nắng mỗi ngày: Nên sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên, thoa lại sau mỗi 2 – 3 giờ khi ở ngoài trời, kết hợp đội mũ, đeo kính râm, khẩu trang để giảm tác động của tia cực tím.
• Hạn chế tiếp xúc ánh nắng mạnh: Tránh ra nắng trong khoảng thời gian từ 10 giờ đến 16 giờ vì đây là lúc tia UV mạnh nhất, dễ kích thích tăng sản xuất melanin.
• Chăm sóc da đúng cách: Làm sạch da, dưỡng ẩm đầy đủ, sử dụng các sản phẩm chứa vitamin C, niacinamide hoặc chất chống oxy hóa để giúp da sáng và đều màu hơn.
• Ăn uống lành mạnh: Tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin A, C, E; uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ tái tạo da và giảm hình thành sắc tố.
• Ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng: Stress và rối loạn nội tiết có thể làm nám và sạm da xuất hiện sớm hơn.
• Khám da liễu khi có dấu hiệu tăng sắc tố: Điều trị sớm sẽ giúp kiểm soát sắc tố tốt hơn và hạn chế lan rộng.

Theo các chuyên gia da liễu, việc chăm sóc da từ bên ngoài như chống nắng, dưỡng da hay sử dụng mỹ phẩm là điều cần thiết để hạn chế đồi mồi, nám da và tàn nhang, tuy nhiên như vậy vẫn chưa đủ. Nguyên nhân là vì các biện pháp này chủ yếu tác động trên bề mặt da, trong khi sắc tố Melanin được sản xuất từ tế bào Melanocytes nằm sâu trong da. Vì vậy, muốn phòng ngừa và cải thiện tình trạng tăng sắc tố một cách lâu dài cần có giải pháp tác động vào tế bào Melanocytes, giúp giảm sản sinh Melanin tối màu và tăng Melanin sáng màu.

Nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ cho thấy một số dưỡng chất có nguồn gốc thiên nhiên như Pomegranate (chiết xuất từ lựu đỏ Địa Trung Hải), L-Glutathione, tinh chất Sakura từ hoa anh đào Nhật Bản, Collagen,… có khả năng hỗ trợ kiểm soát hoạt động của tế bào Melanocytes từ bên trong cơ thể. Các hoạt chất này góp phần hạn chế quá trình tổng hợp Melanin, đồng thời hỗ trợ chuyển Melanin sẫm màu sang dạng Melanin sáng màu. Bên cạnh đó, còn hỗ trợ quá trình tái tạo và phục hồi da tự nhiên, giúp da đều màu, mịn màng và sáng khỏe hơn theo thời gian.

Nám da, tàn nhang và đồi mồi đều là những rối loạn tăng sắc tố da thường gặp nhưng có đặc điểm, nguyên nhân và cách điều trị khác nhau. Biết cách phân biệt nám, tàn nhang và đồi mồi sẽ giúp lựa chọn phương pháp chăm sóc và điều trị phù hợp, hiệu quả hơn. Bên cạnh điều trị, bảo vệ da khỏi ánh nắng và chăm sóc da từ bên trong cũng là yếu tố giúp ngăn ngừa và hạn chế tăng sắc tố tái phát.